سرطان حلق و گلو چیست؟ علائم و آزمایشات تشخیصی

سرطان حلق و گلو شامل گروهی از سرطان‌ها است که در بخش‌های مختلف گلو، حلق، حنجره و نواحی اطراف آن رخ می‌دهند.

این سرطان‌ها معمولاً در سلول‌های سنگفرشی (Squamous Cell Carcinoma - SCC) که سطح داخلی این نواحی را می‌پوشانند، ایجاد می‌شوند.

انواع سرطان حلق و گلو

سرطان‌های حلق و گلو شامل چندین نوع مختلف هستند که بر اساس محل ایجاد سرطان طبقه‌بندی می‌شوند.

این سرطان‌ها معمولاً در سلول‌های سنگفرشی (Squamous Cell Carcinoma - SCC) که سطح داخلی حلق، حنجره و گلو را پوشش می‌دهند، ایجاد می‌شوند.

1. سرطان نازوفارنکس  (Nasopharyngeal Cancer)

محل: ناحیه پشت بینی و بالای گلو (نازوفارنکس)

عامل خطر: ویروس اپشتین بار  (EBV)سابقه خانوادگی، مصرف زیاد غذاهای دودی و شور

علائم:

• گرفتگی بینی یا خونریزی بینی
  
  
• کاهش شنوایی یا وزوز گوش
  
  
• گلودرد یا تورم گردن

2. سرطان اوروفارنکس  (Oropharyngeal Cancer)

محل: قسمت میانی گلو، شامل لوزه‌ها، پایه زبان و دیواره‌های حلق

عامل خطر: عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (اچ پی وی)، سیگار و الکل

علائم:

• گلودرد مداوم و مشکل در بلع
  
  
• توده در گردن
  
  
• زخم‌های دهانی که بهبود نمی‌یابند

3. سرطان هیپوفارنکس  (Hypopharyngeal Cancer)

محل: پایین‌ترین قسمت گلو، پشت حنجره

عامل خطر: سیگار، الکل، مواد شیمیایی صنعتی

علائم:

• درد یا احساس گیر کردن غذا هنگام بلع
  
  
• تغییر صدا یا خفگی
  
  
• کاهش وزن غیرمنتظره

4. سرطان حنجره (Laryngeal Cancer)

محل: حنجره و تارهای صوتی

عامل خطر: سیگار، مصرف زیاد الکل، قرارگیری در معرض آزبست

علائم:

• تغییر صدا یا گرفتگی صدا بیش از ۲ هفته
  
  
• سرفه مداوم، گاهی با خون
  
  
• درد یا احساس فشار در گلو

5. سرطان قاعده زبان و لوزه‌ها  (Tonsil & Base of Tongue Cancer)

محل: در پایه زبان و لوزه‌ها

عامل خطر: عفونتHPV، مصرف سیگار و الکل

علائم:

• گلودرد یک‌طرفه
  
  
• توده یا زخم در دهان یا گلو
  
  
• مشکل در بلع یا حرکت زبان

6. سرطان سینوس‌های پارانازال و ناحیه نازال  (Paranasal Sinus & Nasal Cavity Cancer)

محل: داخل سینوس‌ها و حفره بینی

عامل خطر: قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی، گرد و غبار چوب، سیگار

علائم:

• گرفتگی بینی و خونریزی
  
  
• تورم در اطراف چشم یا گونه
  
  
• بی‌حسی یا درد در صورت

علائم سرطان حلق و گلو

علائم اولیه ممکن است خفیف باشند و با عفونت‌های ویروسی یا مشکلات گلو اشتباه گرفته شوند، اما اگر بیش از ۲ هفته ادامه داشتند، باید بررسی شوند.

علائم عمومی:

• گلودرد مداوم  (بدون علت واضح و مقاوم به درمان)
  
  
• تغییر صدا یا گرفتگی صدا (بیش از ۲ هفته)
  
  
• بلع دشوار (دیسفاژی) یا درد هنگام بلع
  
  
• تورم یا توده در گردن  (که به تدریج بزرگ‌تر می‌شود)
  
  
• احساس گیر کردن چیزی در گلو
  
  
• سرفه مداوم (گاهی همراه با خون)
  
  
• گوش درد یک‌طرفه بدون عفونت گوش
  
  
• بی‌حسی در دهان، گلو یا زبان
  
  
• کاهش وزن غیرمنتظره

علائم اختصاصی بسته به محل سرطان

• نازوفارنکس: گرفتگی بینی، خونریزی از بینی، کاهش شنوایی
  
  
• اوروفارنکس: زخم‌های دهانی که بهبود نمی‌یابند، مشکل در حرکت زبان
  
  
• حنجره: تغییر صدا، احساس فشار یا درد در حنجره
  
  
• هیپوفارنکس: درد یا احساس خفگی هنگام بلع، برگشت غذا به بینی
  
  
  
  
  

عوامل خطر سرطان گلو

• عفونتHPV  (ویروس پاپیلومای انسانی):  یکی از مهم‌ترین عوامل خطر برای سرطان اوروفارنکس.
  
  
• سیگار و دخانیات: مصرف سیگار و قلیان ریسک سرطان حنجره و حلق را افزایش می‌دهد.
  
  
• مصرف الکل: بخصوص در ترکیب با سیگار خطر را چند برابر می‌کند.
  
  
• عفونت ویروس اپشتین بار(EBV) : با سرطان نازوفارنکس مرتبط است.
  
  
• تماس طولانی‌مدت با مواد شیمیایی مانند پنبه نسوز (آزبست)، دود صنعتی و مواد شیمیایی سمی.
  
  
• سابقه خانوادگی سرطان گلو.
  
  
• ضعف سیستم ایمنی (مثلاً در بیماران HIV مثبت).

آزمایشات تشخیصی سرطان گلو

برای تشخیص، پزشک از معاینه فیزیکی، تصویربرداری، آزمایشات بافت‌شناسی و تست‌های آزمایشگاهی استفاده می‌کند.

معاینه بالینی و آندوسکوپی

• پزشک با معاینه دهان، گلو و گردن به دنبال توده، تورم، زخم یا تغییرات مشکوک می‌گردد .
  
  
• اندوسکوپی یا لارنگوسکوپی فیبرواپتیک برای بررسی دقیق‌تر نواحی داخلی انجام می‌شود.
  
  
  
  

تست‌های تصویربرداری

• انجام MRI و CT  اسکن: برای بررسی گسترش تومور به سایر نواحی.
  
  
• پت اسکن (PET-CT) : در صورت مشکوک بودن به متاستاز.
  
  
• سونوگرافی گردن: بررسی غدد لنفاوی درگیر.

آزمایشات آزمایشگاهی (تست سرطان گلو)



مهم‌ترین تست‌های سرطان مرتبط با گلو و حلق شامل موارد زیر می‌شوند:

🔹 آزمایشHPV DNA   یا p16  -  بررسی نقش ویروس HPV در سرطان اوروفارنکس .

🔹 آزمایش ویروس اپشتین بار(EBV DNA or IgG/IgM)  -  در سرطان نازوفارنکس .

🔹 شمارش سلول‌های خونی (CBC) -   بررسی کم‌خونی یا علائم التهابی.

 نمونه‌برداری (بیوپسی)

آزمایش بررسی جهش‌های ژنتیکی در سلول‌های سرطانی



الف) NGS (توالی‌یابی نسل جدید)اهمیت: شناسایی این جهش‌ها می‌تواند به انتخاب درمان‌های هدفمند کمک کند.

کاربرد: بررسی جهش‌های ژنتیکی خاص در سرطان‌های سر و گردن

ژن‌های مهم:

• TP53:   شایع‌ترین ژن جهش‌یافته در سرطان‌های ناشی از سیگار و الکل
  
  
• PIK3CA:   مرتبط با رشد و تهاجم سلول‌های سرطانی
  
  
• CDKN2A (p16):   بیومارکر مهم در سرطان‌هایHPV مثبت.

ب)  FISH (Hybridization Fluorescence in situ)

کاربرد: بررسی تکثیر غیرطبیعی ژن‌های خاص مانند EGFR  و HER2

اهمیت: می‌تواند در انتخاب درمان‌هایی مانند مهارکننده‌هایEGFR  (مثلCetuximab)  مؤثر باشد.

 

ج) آزمایشات مایع‌زیستی(Liquid Biopsy)

کاربرد: بررسی DNA توموری در گردش(ctDNA)در خون

اهمیت:

• می‌تواند به‌عنوان یک روش غیرتهاجمی برای تشخیص زودهنگام استفاده شود.
  
  
• پایش پاسخ به درمان و شناسایی عود سرطان.
  
  

د)   آزمایشات بررسی عدم ثبات میکروساتلیتی(MSI) و ناهنجاری‌های ترمیمDNA   

• کاربرد: تعیین حساسیت به داروهای ایمنی‌درمانی
  
  
• اهمیت: در بیمارانی که سطح MSI بالا دارند، پاسخ به ایمنی‌درمانی بهتر است.

مراحل سرطان حلق و گلو

سرطان حلق و گلو بر اساس سیستم TNM (Tumor, Node, Metastasis)  دسته‌بندی می‌شود:   

• مرحله 1 و 2: تومور کوچک، بدون انتشار به غدد لنفاوی یا اندام‌های دیگر.
  
  
• مرحله 3: درگیری غدد لنفاوی یا رشد به ساختارهای اطراف.
  
  
• مرحله 4: متاستاز به سایر اندام‌ها (ریه، کبد، استخوان).

درمان سرطان حلق و گلو

درمان‌های سرطان حلق و گلو با توجه به شدت بیماری به شرح زیر می‌باشند:


• جراحی - برای برداشتن تومور (در مراحل اولیه).

• پرتودرمانی (Radiotherapy) - بخصوص در سرطان‌های وابسته به  HPV 

• شیمی‌درمانی (Chemotherapy) - در مراحل پیشرفته یا متاستاز.

• ایمونوتراپی  مانند (Pembrolizumab) - در سرطان‌های پیشرفته و متاستاتیک.

نتیجه‌گیری

• تشخیص زودهنگام سرطان حلق و گلو، شانس درمان را افزایش می‌دهد.

• سرطان‌های حلق و گلو بسته به محل خود، علائم و عوامل خطر متفاوتی دارند.

• اگر علائمی مانند تغییر صدا، بلع دشوار، یا توده گردنی بیش از ۲ هفته ادامه داشت، باید بررسی شود.

• انجام تست‌های HPV و EBV دو عامل مهم در این سرطان هستند و تست آن‌ها در افراد مشکوک توصیه می‌شود.