دیابت بارداری


در بسیاری از زنان در ابتدای دوران بارداری، آزمون‏های مربوط به قندخون، طبیعی هستند، اما در انتهای دوران بارداری به سبب ظرفیت محدود ترشح انسولین و كمبود انسولین سبب می شود که قند خون افزایش یابد و این افزایش تا زمان وضع حمل طول می‏كشد. این وضعیت، تحت عنوان دیابت بارداری نام دارد. اگر چه بلافاصله پس از انجام وضع حمل، نتایج آزمون‏ها در این افراد به حالت طبیعی باز می‏گردد، اما در تعداد قابل توجهی از آنها در آینده، دیابت ایجاد خواهد شد، به طوری كه هرچه دیابت در دوران بارداری شدیدتر باشد، احتمال آن بیمار پس از مدت كوتاهی متاقب زایمان دچار دیابت شود، بیشتر خواهد بود.
عوارض دیابت بارداری
1. عوارض مربوط به مادر: برخی عوارض مادری دیابت بارداری عبارتنداز:
• کاهش قند خون (هیپوگلیسمی): كه اغلب در نیمه اول بارداری ایجاد می‏شود.
• افزایش قند خون (هیپرگلیسمی): هیپرگلیسمی مادری، بیشتر در نیمه دوم بارداری ایجاد می‏شود. زن باردار در هفته‏های 20 تا 30 دارای بیشترین نیاز به انسولین است و در صورتی كه در انتهای بارداری، نیاز مادر به انسولین كاهش یابد، باید به فكر نارسایی جفت بود. پس زا زایمان، نیاز مادر به انسولین، سریعاً كاهش می‏یابد. بیشتر مشكلات جنین، از هیپرگلیسمی و بالا بودن گلوكز مادر ناشی می‏شود.
• عفونت‏ها: در دوران بارداری به سبب تأثیرات ناشی از استروژن بر اتساع عروق خونی، افزایش جریان خون كلیوی و فیلتراسیون گلومرولی و در نتجه افزایش فیلتراسیون گلوكز صورت می‏گیرد. بنابراین، تمامی زنان باردار به طور طبیعی دارای گلوكوزوری هستند و زنانی كه قندخون بالاتری دارند، قند ادرار نیز بالاتر خواهد بود. از طرفی، شل شدن عضلات دستگاه ادراری در طی دوران بارداری، سبب ریفلاكس ادرار به حالب و اتساع مجاری ادراری شده، شانس عفونت‏های ادراری را افزایش می‏دهد. وجود گلوكز برای تغذیه باكتری‏ها و نیز احتباس ادراری، زنان باردار را در معرض خطر ابتلا به عفونت‏های ادراری افزایش می‏دهد. وجود گلوكز برای تغذیه باكتری‏ها و نیز احتباس ادارای، زنان باردار را در معرض خطر ابتلا به عفونت‏های اداری قرار می‏دهد. به طوری كه شیوع عفونت‏های ادراری در زنان باردار مبتلا به دیابت بالاتر است.
• افزایش فشار خون (هیپرتانسیون): در 20 درصد از بیماران مبتلا به دیابت، به دلیل غیرطبیعی بودن عروق خونی، احتمال ایجاد هیپرتانسیون در انتهای بارداری وجود دارد.
• پلی‏هیدرآمینوس: افزایش مایع آمینوتیك (بیش از cc 2000) در زنان مبتلا به دیابت بارداری (به ویژه در صورت عدم كنترل قندخون) بسیار شایع است.
2. عوارض جنبی ناشی از دیابت بارداری، عبارتنداز:
• سقط: در صورت عدم كنترل قندخون، به ویژه در سه ماهه اول بارداری، شیوع سقط افزایش می‏یابد.
• ناهنجاری( آنومالی‏) های مادرزادی: احتمال بروز آنومالی‏های جنینی در مادران دیابتی، سه برابر بیشتر بوده و شایع‏ترین آنها، آنومالی‏های قلبی- عروقی و عصبی هستند. آژنزی‏ساكرال جزء آنومالی های بسیار نادر ولی شدید ناشی از دیابت مادر است. بیشترین شانس ایجاد این آنومالی‏ها، در هفته‏های سوم تا ششم بارداری بوده و كنترل مناسب قندخون در این زمان، می‏تواند از بروز این آنومالی‏ها جلوگیری كند.
• از سایر عوارض جنینی دیابت دوران بارداری می‏توان به مواردی نظیر دیسترس تنفسی، هیپوگلیسمی نوزاد در چند ساعت اول زندگی، ماكروزومی، تروماهای زمان تولد، هیپوكلسمی همراه با تتانی و تحریك پذیری نوزاد، هیپربیلی‏روبینمی و زردی نوزاد، افزایش مورتالیته پره‏ناتال و مرگ ناگهانی جنین اشاره كرد

غربالگری از نظر دیابت در دوران بارداری
غربالگری از نظر دیابت دوران بارداری در موارد زیر صورت می‏گیرد:
• تمامی زنان در انتهای سه ماهه دوم بارداری (24 تا 26 هفتگی)
• زنان high Risk (زنانی كه فرزندان و والدین دیابتی دارند و یا دارای گلوكوزوری بیش از mgr/day 300 هستند)، در اولین ویزیت پره‏ناتال و یا در مواردی كه سابقه عوارض دیابت بارداری در زایمان‏های قبلی وجود داشته (از قبیل ماكروزومی و...)
برای انجام غربالگری، 50 گرم گلوكز خوراكی به زنان باردار داده شده و یك ساعت گلوكز خون مورد اندازه‏گیری قرار می‏گیرد:
• در صورتی كه گلوكز خون زیر mgr/dl 140 باشد، طبیعی است.
• در صورتی كه گلوكز خون بین mgr/dl 200-140 باشد، باید تست Oral Tolerance Glucose Test صورت گیرد. برای انجام این تست، ابتدا FBS اندازه‏گیری شده و سپس محلولی حاوی 100 گرم گلوكز به بیمار داده می‏شود. آن‏گاه قندخون بیمار، پس از یك، دو و سه ساعت دوباره اندازه‏گیری می‏شود. برطبق جدول زیر، در صورتی كه تمامی مقادیر درحد طبیعی باشند، نیاز به بررسی بیشتری نخواهد بود و در صورتی كه یكی از مقادیر بالاتر از حد طبیعی باشد، این آزمون یك ماه بعد مجدداً تكرار می‏شود و در صورتی كه دو مورد از مقادیر، بالاتر از حد طبیعی باشند، بیمار مبتلا به دیابت بارداری است. (براساس معیارهای كارپنتر-كوستان)
نمونه خون
ناشتا 95
پس از یك ساعت 180
پس از دو ساعت 165
پس از سه ساعت 140
• در صورتی كه گلوكز خون بالای mgr/dl 200 باشد، باید FBS را نیز اندازه‏گیری كرد، در صورتی كه FBS بیش از mgr/dl126 باشد، بیمار مبتلا به دیابت است.
درمان دیابت بارداری
• كنترل قندخون: با توجه به عدم توانایی عبور انسولین از جفت، می‏توان از انسولین برای كنترل قندخون در زنان مبتلا به دیابت بارداری استفاده كرد. انسولین در ابتدای بارداری با ذوز u/kg/day5/0 و در نیمه دوم بارداری با دوز u/kg/day7/0 تجویز می‏شود. نیاز به انسولین، در هفته‏های 20 تا 30 بارداری، 2 تا 3 برابر می‏شود. توجه داشته باشید كه در بیماران باردار نمی‏توان از داروهای خوراكی كاهنده قندخون استفاده كرد، زیرا سبب هیپوگلیسمی طولانی در نوزاد شده و كنترل مناسبی نیز در دوران بارداری ایجاد نمی‏كنند.
• Monitoring سطح گلوكز: مقادیر قندخون درمادر، بهترین شاخص برای تعیین كنترل دیابت بارداری به شمار می‏رود. قندخون ناشتای مادر باید بین 70 تا 80 mgr/dl باشد و پس از صرف یك وعده غذایی اصلی باید قندخون mgr/dl50-40 افزایش پیدا كند و یك ساعت پس از صرف غذا، حداكثر به mgr/dl140 برسد. درصورتی كه قندخون بیش از mgr/dl160 باشد، نشان دهنده عدم كنترل قندخون بوده و بیمار باید به پزشك خود مراجعه كند.
همچنین باید گلوكز ادرار 24 ساعته را در زن باردار اندازه‏گیری كرد. در حالت طبیعی، حداكثر دفع گلوكز در ادرار 24 ساعته در دوران بارداری روزانهmgr300 است. در كنترل مناسب، مقادیر قند ادرار در حد Trace یا 1+ خواهند بود. اما در صورتی كه میزان قند ادرار در حد 3+ تا 4+ باشد، هیپرگلیسمی مطرح است.
گلوكز مایع آمنیوتیك: در اثر هیپرگلیسمی مادر، گلوكز می‏تواند وارد مایع آمنیونی شود، بنابراین میزان گلوكز مایع آمنیونی نشان دهنده وضعیت گلوكز مادر در هفت روز گذشته است. به طور معمول با پیشرفت بارداری، از گلوكز مایع آمنیونی كاسته شده و در آخرین ماه بارداری به كمتر از mgr/dl20 می‏رسد.
• Monitoring جنین: بهترین روش ارزیابی جنین، بررسی قندخون مادر است. در موارد پرخطر، بهترین آزمون ارزیابی سلامت جنین انجام CST در هفته 32 بارداری است. از NTS نیز می‏توان برای ارزیابی جنین استفاده كرد، اما به اندازه CST از حساسیت برخوردار نیست.
• ختم بارداری: معمولاً در مادران دیابتی، وضع حمل در هفته 38 بارداری صورت می‏گیرد. در مادران دیابتی، بهتر است برای ارزیابی وضعیت تكامل ریه‏های جنین به جای نسبت لیستین به اسفنگومیلین (L/s) از اندازه‏گیری فسفاتیدیل گلیسیرول مایع آمنیونی استفاده كرد. وجود فسفاتیدیل گلیسرول بیش از 3 درصد نشانه تكامل ریه‏هاست و می‏توان در این زمان وضع حمل را انجام داد. بهترین راه برای ختم زایمان، انجام تحریك زایمانی و انجام زایمان واژینال است. در حین زایمان باید جنین و وضعیت ضربان قلب جنین به دقت مانیتور شود.
• پیش‏گیری از بارداری: در زنان دیابتی برای پیش‏گیری از بارداری می‏توان از IUD و در صورت تمایل به استفاده از قرص ضد بارداری، می‏توان از تركیبات با دوز كم پروژسترون استفاده نمود.

پرسش و پاسخ

سوال

ویونا

یکشنبه 16 بهمن 1390 - 18:53

 

سئوال:

با سلام

من در هفته 28 بارداری هستم. ازمایش غربالگری دیابت دادم و جواب ازمایشم :FBS=86;GTT BS1=149:GTT BS2=97:GTT BS3=68

GTT BS1 از 140 9تا بیشتر است .می خواستم لطف کنید ووضعیت ازمایشم را ودر صورتی که احتیاج به رژیم خاصی نیز هست برایم توضیح دهید.

با تشکر

جواب:

نه فعلأ نیازی به رژیم خاصی ندارید ولی سعی کنید یک مقدار در مصرف مواد قندی رعایت کنید و سعی کنید وزنتان را زیاد افزایش ننماید.

 

سارا

پنجشنبه 1 تیر 1391 - 04:08

سئوال:

سلام نیلو جون.

میخواستم ببینم مادرانی که دیابت بارداری دارن ولی قبل از اون مشکلی نداشتن . از کجا بفهمن تو ماههای اول آُسیبی به بچه خورده بخاطر این قضیه یا نه ؟ مرسی

جواب:

هفته چندم بارداری هستید و چند وقت است که دچار دیابت حاملگی شده اید و با چه چیزی درمان می شوید.

 

سارا

پنجشنبه 1 تیر 1391 - 13:47

 

سئوال:

من ماه 27 هستم و از هفته 26 فهمیدم که دیابت بارداری دارم . ناشتاها قند ندارم ولی یک ساعته هام بالاست بعد هم باز زود پایین میاد مخصوصا که ورزش میکنم. همه قند ها رو حذف کردم . وغذا هم سعی کردم مناسب باشه ولی نگران هفته های قبل هستم که خبر نداشتم وکلی شیرینی خوردم. من سونو ان تی دادم و مورفولوژِی و گفتن سالمه چند بار هم قلب بچه رو گوش دادن و گفتن سالمه ولی من همچنان به خاطرخوردن شیرینی ها زیاد هفه های قبل نگرانم.شنیدم روی قلب بچه تاثیر داره . پس چرا اینقدر دیر چک میکنن وقتی اینقدر مهمه ؟!

جواب:

اینقدر نگران نباش در تمامی پروتکل های کنترلی در هفته 28-26 قند خون کنترل می شود و از این زمان هم تقریبأ عوارض دیابت بارداری شروع می شود و قبل از آن خیلی اهمیت ندارد.

 

الهام

سه شنبه 11 مهر 1391 - 18:34

سئوال:

سلام من هفته 27 هستم تست قند یه ساعته دادم ناشتا112 بود یه ساعت بعد196 بعد تست سه ساعته دادم با100گرم گلوکز ناشتا113 یه ساعت 228 دوساعت141 و سه ساعته119 که آزمایشگاه فقط یه ساعته رو بالا اعلام کرده خواستم نظر شما رو بدونم و اینکه تو این آزمایش قند نرمال ناشتا رو up to150 زده به نظرتون درسته؟ تو آزمایش قبلی سقف نرمال رو115 زده بود...

جواب:

نرمال قند خون ناشتا تا 100 می باشد، بنابر این هم قند خون ناشتایتان بالاست و هم قند بعد از خوردن گلوکز، بنابراین توصیه می کنم شدیدأ تحت رژیم قرار بگیرید.

 

Shirin

سه شنبه 18 مهر 1391 - 09:07

 

سئوال:

با سلام من در هفته 6 بارداری هستم.

با توجه به اینکه مادرم دیابت نوع دو دارند دکترم برای من آزمایش FBS OGCT نوشته اند که انجام بدم میخواستم بدونم این آزمایش رو کی انجام بدم و بجز این آزمایش دیگری لازم هست؟ و اگه لازمه در چه زمانی...

در مورد شما هر چه زودتر انجام شود بهتر است.

قبل باراری قند من در چکاپ ها 80 و 83. و همین حدود بوده

با تشکر

 

زدازدا

سه شنبه 25 مهر 1391 - 08:12

 

سئوال:

من چاق هستم خیلی زیاد قدم 158 و وزنم 80 کیلو اگه حامله بشم همون اول دیابت میگیرم؟ البته من اصلن از شیرینی جات استفاده نمیکنم و چاقیم به علت کم تحرکی از خوردن نیست چون از صبح تا ساعت 3 نشسته ام پشت میز

جواب:

امکانش زیادتر است. ولی به معنی اینکه حتمأ دیابت بگیرید نیست.