تعیین هویت (تعیین ابوّت و یا تست ‏Paternity‏)‏

تعیین هویت (تعیین ابوّت و یا تست ‏Paternity‏)‏

بيش از دو دهه قبل دانشمندان توانستند با استفاده از روشهاي نوين ژنتيکي به الگو هاي خاص ژنتيکي جهت ‏تعيين هويت دست يابند. 

خيلي زود اين روش فراگير شد و کاربرد وسيعي در پزشکي قانوني، پليس جنايي، ‏مهاجرت، تعيين هويت، تعيين رابطه خويشاوندي و ... پيدا کرد. 

امروزه استفاده از اين روش ها در دادگاه هاي ‏کشورهاي مختلف از جمله کشورمان کاربرد روزانه اي پيدا کرده است و کمتر قاضي را مي توان يافت که به ‏نتايج اين روش اعتقاد نداشته باشد و از آن استفاده نکند‎.

تعیین هویت آزمایشی است که غالبا به منظور تأیید رابطه والد- فرزندی انجام می گیرد. ‏

همینطور این آزمایش برای تأیید رابطه پدر بیولوژیک و فرزند نیز انجام می گیرد که به آن آزمایش‎ Paternity ‎نیز ‏می گویند و به عنوان دقیق ترین روش تشخیصی رابطه پدر و فرزندی مورد استفاده قرار می گیرد ودارای دقت ‌‏%99.9 است‎.

آزمایش تعیین هویت با توجه به درخواست متقاضیان در مواردی که به هر دلیل نیاز به اثبات این رابطه وجود ‏داشته باشد انجام می‌شود‎.

در این آزمایش نمونه ‏DNA‏ پدر یا مادر فرضی با نمونه فرزند مقایسه میشود. 

در صورتی که فرزند هنوز به ‏دنیا نیامده باشد، لازم است از جنین نمونه‌گیری شود و مقایسه نمونه والد با نمونه جنینی انجام گیرد. ‏

منشاء تهیه نمونه از جنین می تواند یکی از روش های ذیل باشد:‏

‏1-‏  قطعات آزاد ‏DNA‏ جنینی در خون مادر که به آن ‏cell free DNA‏ هم می گویند.‏

‏2-‏  نمونه حاصل از ‏CVS‏ و یا آمنیوسنتز.‏

این مقایسه توسط چندین مارکر ژنتیکی انجام می‌گیرد. 

این مارکرها توالی های تکرار شده از ‏DNA‏ هستند که به ‏آن ‏STR) Short tandem Repeat‏)‌‎ ‎می گویند.

 تعداد این تکرارها که در نواحی اینترون (غیر کد شونده) ‏ژن واقع شده اند در افراد مختلف متفاوت است و این تفاوت می تواند به عنوان مبنای تمیز و تشخیص ‏DNA‏ ‏افراد مختلف به کار گرفته شود. ‏

از آنجاکه هر فرد نیمی از ژن های خود را از پدر و نیم دیگر را از مادر دریافت می کند بنابراین تکرار این توالی ها ‏در فرزند مشابه والدین است. 

از این رو این تفاوت در افراد مختلف می تواند مبنای دقیقی جهت یافتن رابطه والد ‏و فرزندی باشد‎.‌‏ ‏

برای این منظور حداقل 15 تا 16 مارکر مورد مقایسه قرار می‌گیرند.‌‎ ‎

هنگام مقایسه بین مارکر‌ها اگر فرزند حتی ‏در یک ناحیه با پدر یا مادر فرضی تفاوت داشته باشد، رابطه خویشاوندی تأیید نمی شود. ‏

درصد خطای این آزمایش بسیار بسیار کم (19- 10 ×2/7) است.‏

این آزمایش کاربردهای دیگری هم دارد، نظیر:‏

‏-‏  ‏ بررسی نمونه های جمع آوری شده از صحنه های جرم،  ‏

‏-‏  جستجوی اعضاء گمشده خانواده ‏

‏-‏  تشخیص دوقلوهای همسان

‏-‏  اثبات جابجایی نوزاد پس از تولد

‏-‏  و یا تشخیص هویت از روی آثار باقیمانده از بدن اجساد در سوانحی نظیر سیل و زلزله، آتش سوزیها، ‏سوانح هوایی و زمینی، جنگ ها و ...‏

روش های دیگری هم برای تعیین هویت مورد استفاده قرار می گیرد که قدرت تشخیص کمتری که عبارتند ‏از:‏

‏-‏  روش ديگر استفاده از ميتوکندري مي باشد. 

در اين روش ميتوان قرابت از طرف مادر يا زنان فاميل را ‏مشخص کرد. 

ميتوکندري ديگر اندامک داخل سلولي است که داراي ماده ژنتيکي ميباشد ولي ماده ‏ژنتيکي آن توارث مادري دارد و از مادر به فرزندان (چه دختر و چه پسر) به ارث ميرسد. 

پس اگر ‏افراد داراي مادر مشترک يا جد مادري مشترک باشند داراي علايم يکساني بر روي ميتوکندري خود ‏خواهند بود. ‏

‏-‏  روش ديگر استفاده از ‏STR‏ هاي کروموزوم ‏Y‏ مي باشد. 

کروموزوم ‏Y‏ در مردان وجود دارد و فقط از ‏پدر به پسران منتقل مي شود.

 لذا از اين روش مي توان قرابت افراد ذکور يا مردان خانواده را مشخص ‏کرد. 

مثلا رابطه عموزادگي و امثالهم. ‏

در هنگام مراجعه جهت نمونه گیری، ارائه ی مدارک شناسایی معتبر الزامی است. 

همچنین می بایست سند ‏ازدواج، صیغه نامه و یا طلاق نامه ارائه شود. 

 در مواردی که نمونه در آزمایشگاه گرفته نشود و یا در مورد ‏نمونه های ارسالی، علی رغم رعایت موارد فوق، مسئولیت احراز هویت فرد نمونه دهنده با آزمایشگاه نمی باشد. ‌‏  ‏

پرسش و پاسخ

سوال 1398/05/20

سئوال: با سلام این ازمایش برای احراز رابطه ی عموزادگی و پیداکردن افراد گمشده ی عموزاده در ازمایشگاه شما انجام میشود؟

پاسخ مدیر 1398/05/20

جواب: به آزمایشگاه زنگ بزنید و بگویید به بخش ژنتیک وصل کنند و با آقای دکتر شهرام سواد صحبت کنید.