6- چالش های آزمایشگاهی تشخیص ناباروری زنان - قسمت ششم (بررسی آزمایشگاهی اختلالات تخمک گذاری)

بررسی آزمایشگاهی اختلالات تخمک گذاری

‏1-‏  بررسی آزمایشگاهی تخمک گذاری

‏1-1-‏  ‏  معیار مناسب برای تخمک گذاری (حتی در افرادیکه قاعدگی مرتب دارند)، اندازه گیری سطح ‏FSH‏ و ‏پروژسترون در میانه فاز لوتئال (‏mid luteal phase‏) می باشد و یا یک هفته قبل از آغاز سیکل بعدی ‏باشد. 

بطور مثال روز 21 سیکل در زنانی که سیکل 28 روزه دارند. 

اگر سیکل های یک خانم طولانی و غیر ‏قابل پیش بینی است (‏unpredictable‏) هفته ای یکبار اندازه گیری پروژسترون تا شروع سیکل بعدی ادامه ‏پیدا می کند. 

پروژسترون بالای ‌‎ 3 ng/mL‎نشان دهنده تخمک گذاری می باشد. ‏

نکته: از آنجائیکه در بسیاری از آزمایشات هورمونی که به روش های ‏Closed‏ انجام می شود مثل روش الکتروکمی ‏لومینسانس آنتی بادی های مورد استفاده بوسیله بیوتین  نشاندار شده و به ‏عنوان واسطه اتصال آنتی بادی با میکروپارتیکل های مگنتیک پوشیده شده از استرپتاویدین جهت اتصال به فاز جامد ‏استفاده می شود. 

به بیوتین ویتامین ‏B7‌‏ یا ویتامین ‏H‏ هم گفته می شود و در متابولیسم ‏کربوهیدراتها، چربی ها و اسیدهای آمینه به عنوان کوفاکتور آنزیمی رل مهمی دارد و همچنین در سنتز ‏ویتامین‌های‎ ‎ب۶‌‎ ‎و‎ ‎ب۱۲‌‎ ‎نقش دارد. 

بیوتین در‎ ‎غلات‎ ‎کامل،‎ ‎جگر، زردهٔ‎ ‎تخم مرغ‎ ‎و‎ ‎شیر‎ ‎پیدا می‌شود.

درصورت استفاده از مکمل های حاوی بیوتین با دوز بالای 5 میلی گرم در روز می تواند در تست ‏فوق تداخل ایجاد نماید (باید حداقل 8 ساعت از مصرف آن گذشته باشد). 

این تست نیاز به ناشتایی و یا آماده سازی ‏خاصی ندارد.

تا 5 روز در یخچال و تا یک ماه در فریزر منفی 20 درجه پایدار می باشد.‏
‏ ‏
‏1-2-‏  اندازه گیری ‏LH‏ در ادرار با استفاده از کیت های ‏Ovulation Predictor Kits (OPKs)‌‏ با قدرت بالای ‌‏90% قدرت تشخیص برای تخمک گذاری دارد. 

بطور نرمال افزایش شدید ‏LH‏ (‏LH surge‏) 36 ساعت ‏قبل از تخمک گذاری در سرم دیده می شود. 12 ساعت بعد از آن سطح ادراری ‏LH‏ هم افزایش یافته و توسط ‏این کیت قابل تشخیص است. 

هرچند در 5 الی 10 درصد افراد این تست جواب نداده و در نتیجه باید از افزایش ‏سطح ‏LH‏ در خون در روز 12 و 13 سیکل (از یک سیکل 28 روزه) برای اثبات وجود ‏LH surge‏ ‏استفاده نمود. 

مثبت بودن تست اگر بیشتر از 2 الی 3 روز طول بکشد نشانه آن است که به احتمال زیاد تخمک ‏گذاری صورت نگرفته و در نتیجه فیدبک منفی نرمالی که بعد از تخمک گذاری باید از تخمدان صادر شود ‌‏(در اثر کاهش شدید استروژن) صورت نگرفته و ‏LH ‌‏ (و همینطور ‏FSH‏) بالا باقی مانده تا تخمدان را برای ‏تخمک گذاری تحریک کند.‏

نکته1: بهترین زمان برای نمونه گیری ادراری بین 11 صبح و 3 بعد از ظهر است. 

معمولاً توصیه می شود برای انجام ‏این تست در ادرار، اولین روز بعد از تمام شدن خونریزی قاعدگی و بطور ممتد روزانه در یک ساعت خاص تا ‏زمان تخمک گذاری (اواسط سیکل قاعدگی) چک شود. ‏

نکته2: توجه شود که مثبت شدن این تست نشانه ای از ‏LH surge‏ در سرم (که لازمه تخمک گذاری است) می باشد، ‏اما به معنی اینکه حتماً تخمک گذاری انجام شده است نمی باشد. 

نکته3: هر عاملی که باعث افزایش سطح ‏LH‏ شود می تواند باعث مثبت کاذب در این تست شود، نظیر: پلی کیستیک ‏سندرم، نارسایی تخمدان نابالغ (‏POF‏) و سنین بالای 40 سال. ‏

نکته4: داروهای افزایش دهنده ‏LH‏ نظیر ضد تشنج ها، کلومیفن، نالوکسان و اسپیرونولاکتون و همینطور داروهای ‏کاهندهLH‏ نظیر استروژن ها، پروژسترون ها، تستوسترون، دیگوگسین، ‏OCPها و فنوتیازین ها می تواند در نتایج ‏تست تداخل ایجاد کند.‏

‏-‏  افزایش پایدار ‏LH‏ و ‏FSH‏ در فاز لوتئال، نشانه آن است که فیدبک منفی نرمالی که بدنبال تخمک گذاری  از ‏تخمدان صادر می شود وجود ندارد و در نتیجه ‏LH‏ و ‏FSH‏ افزایش می یابد. ‏

‏-‏  زنانی که قاعدگی نامرتب دارند اندازه گیری گونادوتروپین ها (‏FSH‏ و ‏LH‏) توصیه می شود.‏

‏-‏  آمنوره ناشی از اختلال در تخمدان بصورت افزایش ‏FSH‏ و کاهش استرادیول مشاهده می شود. این افراد ‏برای درمان باید از اهداء تخمک (‏egg donation‏) استفاده نمایند.‏

‏-‏  آمنوره ناشی از اختلال در هایپوتالاموس بصورت کاهش ‏FSH‏ (ندرتاً نرمال) و کاهش استرادیول مشخص ‏می گردد. این افراد برای درمان باید از ترکیبات محرک گونادوتروپین با منشاء خارجی (‏exogenous‏) ‏استفاده نمایند.‏

پرسش و پاسخ

سوال 1399/02/17

سئوال: سلام تخمدان هام پلی کيستيک هستن،دوماه لتروزول کلوميفن استفاده ميکنم آمپول استراديول هم استفاده کردم به نظر شما کیت تخمک گذاری من اگه مثبت شه ناشی از بالا بودن Lh نیست و نتیجه کاذبی بده?

پاسخ مدیر 1399/02/17

جواب: کیت تخمک گذاری در این بیماری جواب درستی نمی دهد و بیشتر باید از داده های سونوگرافی استفاده کنیم.

سوال 1399/02/02

سئوال: سلام خسته نباشید من دوره قاعدگیم یه چند ماهه نامنظم شده هرماه دوسه روز میندازم عقب بنظرتون چطور میتوانم روز تخمک گذاریمو پیدا کنم واینکه چندساعت از تخم گذاری اقدام کنم تا جنین پسربشه

پاسخ مدیر 1399/02/02

جواب: فقط با استفاده از کیت های تشخیص روز تخمک گذاری می توانید استفاده کنید و در صورت مثبت شدن 24 تا 36 ساعت بعد به مدت دو شب پشت سرهم نزدیکی داشته باشید.