نکاتی در ارتباط با پرولاکتین

پرولاكتین 

هورمونی است که از بخش قدامی غده هیپوفیز آزاد می‌شود.

غده‌ی هیپوفیز یک غده‌ی کوچک به اندازه‌ی نخود است که در زیر مغز قرار دارد.
ترشح پرولاکتین با آزاد شدن هورمون دوپامین از هیپوتالاموس  تنظیم می‌شود.

هورمون آزاد کننده تیروتروپین (TRH=Thyrotropin Realising Hormone) مترشحه از هیپوتلاموس که باعث آزاد شدن TSH از آدنوهیپوفیز می شود نیز باعث آزاد شدن پرولاکتین می شود، بنابراین در کم کاری تیروئید افزایش تولید پرولاکتین دیده می شود.


پرولاکتین با مکانیسم های ذیل بر روی تخمک گذاری اثر می گذارد:

1-     تعداد گیرنده ‌های LH روی جسم زرد تخمدان ها را افزایش می دهد و در نتیجه منجر به افزایش ساخت و ترشح پروژسترون در زنان می‌ شود.

2-     پرولاكتین ترشح پالسی گنادو تروپین ها را مهار میكند و در نتیجه افزایش ناگهانی LH در وسط سیكل را متوقف میسازد كه این امر منجر به عدم و یا کاهش تخمك گذاری میگردد.

3-     پرولاكتین تولید آندروژن آدرنال را تحریك میكند و افزایش آندروژن میتواند سبب افزایش وزن و پر موئی گردد.

این افزایش اغلب توسط تومور خوش خیم واقع در قاعده غده هیپوفیز انجام می گیرد .

علایم هیپرپرو لاكتینمی  در زنانی كه شیرده نیستند به صورت ترشح شیر از پستان مشخص می شود.

پرولاكتینوما علت 20-15 درصد موارد آمنوره ثانویه است. پرولاكتین ممكن است با اضطراب و افسردگی همراه باشد.

برای رفع این مشكل مصرف داروی بروموكریپتین یا کابرگولین (آگونیست های دوپامین) موفقیت آمیز بوده و در بعضی موارد نادر غده باید برداشته شود (جراحی ترانس اسفنوئیدال).

هایپرپرولاکتینمی به وضعیتی گفته می‌شود که در آن میزان هورمون پرولاکتین در خون فرد بیشتر از حد طبیعی است. 

نقش پرولاکتین در بارداری 
مهمترین عملکرد پرولاکتین در بدن زنان، فعال کردن روند تولید شیر بعد از زایمان است. 

بنابراین این موضوعی کاملا طبیعی است که در دوران بارداری میزان پرولاکتین خون مادر بالا باشد.

 پرولاکتین همچنین بر میزان تولید هورمون‌های جنسی (استروژن و تستوسترون) در بدن فرد (هم مردان و هم زنان) تاثیرگذار است. 


علت‌ها و دلایل بالا بودن پرولاکتین چیست؟

یکی از علل شایع ابتلا به پرولاکتین بالا، وجود یک تومور یا توده‌ی اضافی در غده‌ی هیپوفیز است که به نام پرولاکتینوما شناخته می‌شود. 

این تومور یا توده‌ی اضافی میزان زیادی پرولاکتین تولید می‌کند. 

این تومورها ممکن است کوچک یا بزرگ باشند ولی معمولا خوش‌خیم هستند، به این معنا که این بافت‌های اضافی، سرطانی نیستند. 

درصورتی‌که این تومورها بسیار بزرگ باشند می‌توانند موجب بروز علائم دیگری مانند سردرد، اختلالات بینایی و یا هر دوی آن‌ها شوند.

 مشکل پرولاکتین بالا در بین زنان بیشتر شایع است و در کودکان نیز به ندرت ایجاد می‌شود.

 برخی از داروها نیز می‌توانند باعث افزایش سطح پرولاکتین خون شوند. 

این دارو‌ها شامل مواردی می‌شوند که برای درمان بیماری‌های زیر تجویز می‌شوند:

فشار خون بالا (مانند مسدودکننده‌های کانال کلسیم و متیلدوپا)
افسردگی (داروهای تریسایکل و SSR)
زخم (آنتگونیست‌های H2)
سوزش سر دل و بیماری رفلاکس معده (متوکلوپیرامید)
درد (داروهای مشتق شده از اوپیوم)
مشکلات روانی بسیار جدی (داروهای ضد روانپریشی مانند‌هالوپیدرول)
علائم یائسگی (استروژن)

سایر علل بالا بودن پرولاکتین عبارتند از:

کم کاری تیروئید – به این معنا که غده‌ی تیروئید به اندازه‌ی کافی هورمون تیروئید تولید نمی‌کند.

آسیب‌های دیواره‌ی قفسه سینه و یا هر بیماری که به قفسه سینه آسیب می‌زند، مانند زونا.

دیگر انواع تومور‌ها و بیماری‌هایی که به غده هیپوفیز آسیب می‌زنند و یا انجام پرتودرمانی برای از بین بردن تومور‌هایی که در نزدیکی هیپوفیز هستند.

بیماری‌های مزمن کلیه و کبد.

در برخی موارد نمی‌توان هیچ علتی برای بالا بودن میزان پرولاکتین پیدا کرد.

علائم و نشانه‌های پرولاکتین بالا چیست؟

هم در مردان و هم در زنان، بالا بودن پرولاکتین می‌تواند موجب نازایی، کاهش میل جنسی و کاهش تراکم استخوان‌ها شود. 

علاوه بر این ممکن است علائم زیر در زنان ایجاد شود:

خشکی واژن که منجر به درد در هنگام دخول در هنگام برقراری رابطه جنسی می‌شود.
اختلالات قاعدگی – قاعده نشدن یا بی نظمی در قاعدگی.
تولید شیر در سینه‌ها در حالی که شخص باردار یا در دوران شیردهی نیست .

افزایش پرولاکتین در مردان نیز ممکن است منجر به علائم ذیل شود:

اختلالات نعوظ – داشتن مشکل در نعوظ آلت یا حفظ حالت نعوظ.
بزرگ شدن سینه‌ها یا ژنیکوماستی.
کاهش حجم عضلانی بدن و کم شدن موهای بدن.

بالا بودن پرولاکتین چگونه تشخیص داده می‌شود؟

برای تشخیص افزایش تولید پرولاکتین، از آزمایش خون استفاده می‌شود. 

درصورتی‌ که میزان پرولاکتین خون شخص بالا باشد، معمولا آزمایشات بیشتری انجام می‌شود تا میزان هورمون تیروئید نیز در خون شخص تعیین شود. 

درصورتی‌ که میزان هورمون تیروئید در خون پایین باشد، کم‌کاری تیروئید به عنوان علت افزایش پرولاکتین شناخته می‌شود. 

پزشک شما همچنین در مورد سایر بیماری‌ها و مشکلاتی که دارید و داروهایی که مصرف می‌کنید و احتمال باردار بودن شما سوالاتی می‌پرسد. 

در صورتی که تصور شود شخص به مشکل پرولاکتینوما (تومورهای غده هیپوفیز) دچار شده است، از مغز او توسط دستگاه  MRI عکسبرداری می‌شود
 تا وضعیت تومورهای غده هیپوفیز و اندازه آن‌ها بررسی شود.

آزمایش پرولاکتین چگونه انجام می‌شود؟
آزمایش پرولاکتین یک آزمایش خون ساده است که مانند سایر آزمایش‌های خون انجام می‌شود.

 این آزمایش تنها چند دقیقه طول می‌کشد و نیازی به آمادگی خاصی قبل از انجام تست نیست، ولی بهتر است موارد ذیل رعایت شود:

 معمولا این تست سه یا چهار ساعت بعد از بیدار شدن در صبح انجام می‌شود. 
مانند سایر آزمایشات خون، توسط سرنگ از خون شما نمونه‌برداری می‌شود.

عواملی که می‌توانند بر نتیجه‌ی این آزمایش موثر باشند عبارتند از: برخی داروها مانند داروهای پیشگیری از بارداری، داروهای فشار خون بالا و 
داروهای ضد افسردگی.

 مطمئن شوید که قبل از انجام آزمایش در مورد تمامی داروهایی که مصرف می‌کنید به پزشک خود اطلاع داده‌اید. 

اختلالات خواب، استرس بالا و انجام ورزش‌های پرفشار نیز می‌تواند بر نتایج آزمایش تاثیرگذار باشد

پرسش و پاسخ